Warum lachte der Gepfählte?

 

शशाङ्कवतीलम्बकः १२ Shashaankavatii 12. Buch

एकविंशस्तरङ्गः | Die einundzwanzigste Welle, Kapitel 21, alte Zählung: 88

चतुर्दशो वेतालः caturdasho vetaala Der 14. Vetala

 

स त्रिविक्रमसेनोऽथ गत्वा तं शिंशपातरोः । भूयोऽप्यासाद्य वेतालं स्कन्धे जग्राह भूपतिः ॥ १

sa trivikramaseno’tha gatvaa tam shimshapaataroh | bhuuyo’pyaasaadya vetaalam skandhe jagraaha bhuupatih || 1

Wieder ging König Trivikramasena zu dem Ashokabaum, ergriff den Totengeist und setzte ihn sich auf die Schulter.

प्रस्थितं च तमुर्वीशं स वेतालोऽभ्यधात्पुनः । राजञ्श्रान्तोऽसि तच्चित्रां कथामाख्यामि ते शृणु ॥ २

prasthitam ca tamurviisham sa vetaalo’bhyadhaatpunah | raajanshraanto’si taccitraam kathaamaakhyaami te shrnu || 2

Als der König schon unterwegs war, sprach der Vetala ihn wieder an:

„König, du bist müde. Darum erzähl ich dir eine spannende Geschichte. Hör zu!

अस्त्ययोध्येति नगरी राजधानी बभूव या । रक्षःकुलकृतान्तस्य रामरूपस्य शार्ङ्गिणः ॥ ३

astyayodhyeti nagarii raajadhaanii babhuuva yaa | rakshahkulakrtaantasya raamaruupasya shaarnginah || 3

Da ist die Stadt Ayodhya, welche die Hauptstadt des Bogenschützen Vishnu war,

als der in Gestalt von Rama dem Teufelspack den Garaus gemacht hat.

तस्यां राजाभवद्वीरकेतुर्नाम ररक्ष यः । क्षोणीमिमां महाबाहुः प्राकारो नगरीमिव ॥ ४

tasyaam raajaabhavadviiraketurnaama raraksha yah | kshoniimimaam mahaabaahuh praakaaro nagariimiva || 4

In der herrschte der mächtige König Viraketu, der diese Welt beschützte, wie eine Mauer die Stadt.

तस्मिन्महीपतावस्यां पुर्यामेको महवणिक् । रत्नदत्ताभिधानोऽभूद्वणिङ्निवहनायकः ॥ ५

tasminmahiipataavasyaam puryaameko mahavanik | ratnadattaabhidhaano’bhuudvaningnivahanaayakah || 5

Unter diesem König lebte in der Stadt Ratnadatta, Großkaufmann und Anführer der Kaufmannsgilde.

नन्दयन्त्यभिधानायां पत्न्यां तस्योदपद्यत । सुता रत्नवती नाम देवताराधनार्जिता ॥ ६

nandayantyabhidhaanaayaam patnyaam tasyodapadyata | sutaa ratnavatii naama devataaraadhananaarjitaa || 6

Seine Frau Nandayanti gebar ihm eine Tochter, Ratnavati, um die er, die Götter besänftigend, gebetet hatte.

सा च तस्य पितुर्वेश्मन्यवर्धत मनस्विनी । रूपलावण्यविनयैः सहैव सहजैर्गुणैः ॥ ७

saa ca tasya piturveshmanyavardhata manasvinii | ruupalaavanyavinayaih sahaiva sahajairgunaih || 7

Die kluge Tochter wuchs in ihres Vaters Haus auf, mit den ihr angeborenen Vorzügen wie Schönheit, Liebreiz und Anstand.

यौवनस्थां च तां तस्माद्रत्नदत्तान्न केवलम् । महान्तो वणिजो यावद्राजानोऽपि ययाचिरे ॥ ८

yauvanasthaam ca taam tasmaadratnadattaanna kevalam | mahaanto vanijo yaavadraajaano’pi yayaacire || 8

Als sie zur jungen Frau herangewachsen war, hielten nicht nur reiche Kaufherrn,

sondern auch Könige bei Ratnadatta um ihre Hand an.

सा तु पुंद्वेषिणी नैच्छद्भर्तारमपि वासवम् । प्राणत्यागोद्यता सेहे न विवाहकथामपि ॥ ९

saa tu pumdveshinii naicchadbhartaaramapi vaasavam | praanatyaagodyataa sehe na vivaahakathaamapi || 9

Sie aber hasste die Männer und hätte nicht mal Indra zum Gatten genommen.

Heiratsandeutungen duldete sie nicht, eher hätte sie Hand an sich gelegt.

तेन तस्याः पिता तूष्णीं तस्थौ वात्सल्यदुःस्थितः । स च प्रवादोऽयोध्यायां तस्यां सर्वत्र पप्रथे ॥ १०

tena tasyaah pitaa tuushniim tasthau vaatsalyaduhsthitah | sa ca pravaado’yodhyaayaam tasyaam sarvatra paprathe || 10

Darum sorgte ihr Vater sich schweigend um seinen Liebling, doch das Gerücht machte in ganz Ayodhya die Runde.

अत्रान्तरे सदा चौरैर्मुष्यमाणाः किलाखिलाः । सम्भूयात्र नृपं पौरा वीरकेतुं व्यजिज्ञपन् ॥ ११

atraantare sadaa caurairmushyamaanaah kilaakhilaah | sambhuuyaatra nrpam pauraa viiraketum vyajijnapan || 11

Mittlerweile aber wurden die Bürger andauernd von Einbrechern ausgeraubt.

Sie traten gemeinsam vor König Viraketu und beschwerten sich:

नित्यं मुष्यामहे चौरै रात्रौ रात्राविह प्रभो । लक्ष्यन्ते ते च नास्माभिस्तद्देवो वेत्तु यत्परम् ॥ १२

nityam mushyaamahe caurai raatrau raatraaviha prabho | lakshyante te ca naasmaabhistaddevo vettu yatparam || 12

„Nacht für Nacht werden wir hier von Räubern ausgeraubt! Bloß, gesehen haben wir die noch nicht.

Du solltest, O Herr, Maßnahmen ergreifen!“

इति पौरैः स विज्ञप्तो राजा तामभितः पुरीम् । तस्करान्वेषणे छन्नानादिशद्रात्रिरक्षकान् ॥ १३

iti pauraih sa vijnapto raajaa taamabhitah puriim | taskaraanveshane channaanaadishadraatrirakshakaan || 13

Nachdem die Bürger ihn gewarnt hatten, ließ der König die ganze Stadt bei Nacht von verborgenen Häschern durchstreifen.

तेऽपि प्रापुर्नयच्चौरान्पुरी सामुष्यतैव च । तदैकदा स्वयं राजा निशि स्वैरं विनिर्ययौ ॥ १४

te’pi praapurnayaccauraanpurii saamushyataiva ca | tadaikadaa svayam raajaa nishi svairam viniryayau || 14

Die fanden aber keine Diebe, und die Stadt wurde weiterhin beklaut. Da ging der König eines Nachts auf eigene Faust hinaus.

एकाकी चात्तशस्त्रोऽत्र भ्रमन्सोऽपश्यदेकतः । एकं प्राकारपृष्ठेन यान्तं कमपि पूरुषम् ॥ १५

ekaakii caattashastro’tra bhramanso’pashyadekatah | ekam praakaaraprshthena yaantam kamapi puurusham || 15

Allein und bewaffnet umherstreifend beobachtete er einen einsamen Mann die Stadtmauer entlanggehen,

निःशब्दपदविन्यासविचित्रगतिकौशलम् । सशङ्कलोलनयनं पश्यन्तं पृष्ठतो मुहुः ॥ १६

nihshabdapadavinyaasavicitragatikaushalam | sashankalolanayanam pashyantam prshthato muhuh || 16

wie er lautlos die Füße aufsetzte, sich geübt verschiedener Gangarten bedienend,

den Blick vorsichtig immer wieder über die Schultern werfend.

अयं स नूनं चौरो मे मुष्णात्येकचरः पुरीम् । इति मत्वैव निकटं स तस्योपययौ नृपः ॥ १७

ayam sa nuunam cauro me mushnaatyekacarah puriim | iti matvaiva nikatam sa tasyopayayau nrpah || 17

‚Das ist bestimmt dieser Dieb, ein Einzelgänger, der gerade meine Stadt ausraubt!‘ dachte der König und ging auf ihn zu.

ततः स चौरो दृष्ट्वा तं नृपं कोऽसीत्यभाषत । चौरोऽहमिति राजा तं चौरं प्रत्यब्रवीत्सतम् ॥ १८

tatah sa cauro drshtvaa tam nrpam ko’siityabhaashata | cauro’hamiti raajaa tam cauram pratyabraviitsatam || 18

Als der Dieb den König sah, fragt er ihn: „Wer bist du?“ „Ich bin ein Dieb!“ sagte der König da zu ihm.

सोऽथ चौरोऽभ्यधाद्दृष्ट्वा तर्हि तुल्योऽसि मे सुहृत् । तदेहि मद्गृहं तावन्मित्राचारं करोमि ते ॥ १९

so’tha cauro’bhyadhaaddrshtvaa tarhi tulyo’si me suhrt | tadehi madgrham taavanmitraacaaram karomi te || 19

„Sieh mal einer an!“ meinte der Ganove da, „somit bist du ja wie ich, und wir sind Kollegen.

Komm mit zu mir nach Haus, dann erweis ich dir den Freundschaftsdienst.“

तच्छ्रुत्वा स तथेत्युक्त्वा तेनैव सह भूपतिः । ययौ वनान्तर्धरणीखातान्तर्वर्ति तद्गृहम् ॥ २०

tacchrutvaa sa tathetyuktvaa tenaiva saha bhuupatih | yayau vanaantardharaniikhaataantarvarti tadgrham || 20

Der König hörte und willigte ein: „So machen wir das!“ und ging tatsächlich mit ihm in den Wald,

wo jener sich eine Erdhöhle gegraben hatte – seine Behausung.

अशेषभोगशोभाढ्यं भास्वद्दीपप्रकाशितम् । नवीनमिव पातालं बलिराजानधिष्ठितम् ॥ २१

asheshabhogashobhaadhyam bhaasvaddiipaprakaashitam | naviinamiva paataalam baliraajaanadhishthitam || 21

Reich an Luxus, endlosen Genuß verheißend, von brennenden Kandelabern erleuchtet – wie eine zweite Hölle,

nur daß nicht Dämonenkönig Bali sie regierte.

तत्र प्रविष्टे तस्मिंश्च कृतासनपरिग्रहे । राज्ञि सोऽभ्यन्तरगृहं प्रविवेशाथ तस्करः ॥ २२

tatra pravishte tasmimshca krtaasanaparigrahe | raajni so’bhyantaragrham praviveshaatha taskarah || 22

Nachdem der König in die Behausung eingetreten war und Platz genommen hatte,

betrat auch der Übeltäter das Innere seiner Höhle.

तत्क्षणं च तमेत्यैका दासी तत्रावदन्नृपम् । महाभाग प्रविष्टस्त्वमिह मृत्युमुखे कथम् ॥ २३

tatkshanam ca tametyaikaa daasii tatraavadannrpam | mahaabhaaga pravishtastvamiha mrtyumukhe katham || 23

Im selben Moment kam eine Sklavin herein und fragte den König: „Edler Herr, warum hast du den Rachen des Todes betreten?

एकचौरो ह्यसौ पापं निर्गत्यातः करिष्यति । ध्रुवं विश्वासघातीति तदितस्त्वरितं व्रज ॥ २४

ekacauro hyasau paapam nirgatyaatah karishyati | dhruvam vishvaasaghaatiiti taditastvaritam vraja || 24

Das ist ein ausgemachter Verbrecher. Sobald er hereinkommt, richtet er Unheil an. Er mißbraucht nur dein Vertrauen.

 Darum verschwinde schleunigst von hier!“

इत्युक्तः स तया राजा निर्गत्यैव ततो द्रुतम् । गत्वा स्वराजधानीं च निशि सैन्यान्यसज्जयत् ॥ २५

ityuktah sa tayaa raajaa nirgatyaiva tato drutam | gatvaa svaraajadhaaniim ca nishi sainyaanyasajjayat || 25

So von ihr gewarnt, stürmte der König sofort ins Freie. Er rannte zum Palast und ließ seine Truppen noch in der Nacht ausrücken.

संनद्धसैन्यश्चागत्य दस्योस्तस्य रुरोध तत् । भूगृहद्वारविवरं रसत्तूर्याकुलैर्बलैः ॥ २६

samnaddhasainyashcaagatya dasyostasya rurodha tat | bhuugrhadvaaravivaram rasattuuryaakulairbalaih || 26

Vor dem Erdloch des Schurken bezogen seine Männer Stellung. Dann versperrten sie die Eingangstür

und ließen all ihre Kriegshörner erschallen.

ततो रुद्धे गृहे वृत्तं प्रतिभेदमवेत्य सः । मरणे निश्चितश्चौरः शूरो युद्धाय निर्ययौ ॥ २७

tato ruddhe grhe vrttam pratibhedamavetya sah | marane nishcitashcaurah shuuro yuddhaaya niryayau || 27

Da seine Höhle versperrt war, verstand der Räuber, daß sein heimliches Treiben entdeckt war.

Also brach der verwegene Schurke aus und stürzte sich zum Sterben entschlossen in den Kampf.

निर्गतश्च रणे चक्रे पराक्रमममानुषम् । करांश्चकर्त करिणां जङ्घाश्चिच्छेद वाजिनाम् ॥ २८

nirgatashca rane cakre paraakramamamaanusham | karaamshcakarta karinaam janghaashciccheda vaajinaam || 28

Draußen in der Schlacht legte er übermenschlichen Heldenmut an den Tag:

Den Elefanten hackte er die Rüssel, den Kampfrössern die Läufe ab.

जहार च शिरांस्येको भटानां खड्गचर्मभृत् । ततस्तं क्षपितानीकमभ्यधावत्स्वयं नृपः ॥ २९

jahaara ca shiraamsyeko bhataanaam khadgacarmabhrt | tatastam kshapitaaniikamabhyadhaavatsvayam nrpah || 29

Mit Schwert und Schild bewaffnet, schlug er den Soldaten die Köpfe ab.

Als er die vorderste Reihe vernichtet hatte, schritt der König höchstpersönlich ein.

स तस्य खड्गविद्याज्ञो राजा करणयुक्तितः । हस्ताज्जहार निस्त्रिंशमथतां क्षुरिकामपि ॥ ३०

sa tasya khadgavidyaajno raajaa karanayuktitah | hastaajjahaara nistrimshamatha taam kshurikaamapi || 30

Als geübter Schwertkämpfer konnte er ihm mit einer geschickten Handbewegung das Schwert aus der Hand schlagen,

und danach den Dolch.

अशस्त्रं मुक्तशस्त्रोऽथ बाहुयुद्धेन तं नृपः । चौरं निहत्य धरणौ सजीवग्राहमग्रहीत् ॥ ३१

ashastram muktashastro’tha baahuyuddhena tam nrpah | cauram nihatya dharanau sajiivagraahamagrahiit || 31

Nun, da der Räuber unbewaffnet war, legte der König seine Waffen ab und zwang ihn im Ringkampf zu Boden,

wo er ihn lebendig im Schwitzkasten hielt.

निनाय तं च संयम्य सधनं नगरीं निजाम् । प्रातश्चाज्ञापयत्तस्य शूलारोपणनिग्रहम् ॥ ३२

ninaaya tam ca samyamya sadhanam nagariim nijaam | praatashcaajnaapayattasya shuulaaropananigraham || 32

Dann führte er ihn als Gefangenen mit all seinen geraubten Reichtümern in die Stadt.

 Am nächsten Morgen befahl er, ihn zur Strafe auf den Pfahl zu setzen.

नीयमानं च तं वध्यभूमिं चौरं सडिण्डिमम् । ददर्श सा रत्नवती वणिक्कन्यात्र हर्म्यतः ॥ ३३

niiyamaanam ca tam vadhyabhuumim cauram sadindimam | dadarsha saa ratnavatii vanikkanyaatra harmyatah || 33

Als der Räuber unter lautem Getöse zum Richtplatz geführt wurde, sah ihn die Kaufmannstochter Ratnavati vom Balkon aus,

व्रणितं धूलिलिप्ताङ्गमप्येतं मारमोहिता । दृष्ट्वैव गत्वा पितरं रत्नदत्तमुवाच सा ॥ ३४

vranitam dhuuliliptaangamapyetam maaramohitaa | drshtvaiva gatvaa pitaram ratnadattamuvaaca saa || 34

wie er verwundet, den Körper staubverkrustet, vor sich hinschritt.

Da ging sie vom Liebesgott geblendet zu ihrem Vater Ratnadatta und flehte ihn an:

वधाय नीयते योऽयमेष भर्ता वृतो मया । तन्नृपाद्रक्ष तातैनं न चेदेनमनु म्रिये ॥ ३५

vadhaaya niiyate yo’yamesha bhartaa vrto mayaa | tannrpaadraksha taatainam na cedenamanu mriye || 35

„Der, den sie da zur Hinrichtung abführen, habe ich mir zum Mann gewählt, Vater!

Rette ihn vor dem König! Wenn nicht, sterbe ich gleich nach ihm!“

तच्छ्रुत्वा तां पितावादीत्किमिदं पुत्रि भाषसे । या त्वं नेच्छसि भूपालमपि भर्तॄनभीप्सतः ॥ ३६

tacchrutvaa taam pitaavaadiitkimidam putri bhaashase | yaa tvam necchasi bhuupaalamapi bhartrrnabhiipsatah || 36

Nachdem ihr Vater sie angehört hatte, sprach er: „Was redest du da, Kind! Du, die du nicht mal einen König zum Mann wolltest!

सा पापं तस्करमिमं वाञ्छस्यापद्गतं कथम् । इत्यादि पित्रा प्रोक्तापि निश्चयान्न चचाल सा ॥ ३७

saa paapam taskaramimam vaanchasyaapadgatam katham | ityaadi pitraa proktaapi nishcayaanna cacaala saa || 37

Warum willst du jetzt einen üblen, dem Untergang geweihten Verbrecher?“ Mit diesen und noch ganz anderen Worten

versuchte ihr Vater sie zu überzeugen, sie aber wich nicht ab von ihrem Entschluss.

ततः स तत्पिता गत्वा तस्य चौरस्य सत्वरम् । सर्वस्वेनापि राजानं वधान्मोक्षमयाचत ॥ ३८

tatah sa tatpitaa gatvaa tasya caurasya satvaram | sarvasvenaapi raajaanam vadhaanmokshamayaacata || 38

Also lief ihr Vater schnell zum König und bot ihm all sein Vermögen an dafür,

daß er dem Räuber die Hinrichtung ersparen möge.

राजा तु तं न तत्याज हेमकोटिशतैरपि । स्वशरीरपणानीतं चौरं सर्वापहारिणम् ॥ ३९

raajaa tu tam na tatyaaja hemakotishatairapi | svashariirapanaaniitam cauram sarvaapahaarinam || 39

Der König aber ließ ihn nicht laufen, auch für Hunderte Millionen Goldstücke nicht, diesen Verbrecher,

den er um den Preis seines Lebens gefangengenommen, und der alle beraubt hatte!

ततः पितर्युपायाते विमुखे सा वणिक्सुता । अनुमर्तुं कृतस्नाना वार्यमाणापि बन्धुभिः ॥ ४०

tatah pitaryupaayaate vimukhe saa vaniksutaa | anumartum krtasnaanaa vaaryamaanaapi bandhubhih || 40

Als ihr Vater enttäuscht zurückkehrte, wollte die Kaufmannstochter auch sterben,

obwohl die Verwandten sie davon abzuhalten suchten. Sie badete,

आरुह्य शिबिकां तस्य दस्योर्वध्यभुवं ययौ । अन्वीयमाना रुदता पित्रा मात्रा जनेन च ॥ ४१

aaruhya shibikaam tasya dasyorvadhyabhuvam yayau | anviiyamaanaa rudataa pitraa maatraa janena ca || 41

bestieg eine Sänfte und ließ sich zum Richtplatz des Gesetzlosen tragen.

Die weinenden Eltern und einige Menschen geleiteten sie dorthin.

तावच्च वधकैः सोऽत्र चौरः शूलेऽधिरोपितः । तां ददर्श गलत्प्राणस्तथा सज्ञातिमागताम् ॥ ४२

taavacca vadhakaih so’tra caurah shuule’dhiropitah | taam dadarsha galatpraanastathaa sajnaatimaagataam || 42

Nachdem die Henkersknechte den Dieb auf den Pfahl gesetzt hatten und das Leben aus ihm wich,

sah er sie mit ihrer Sippe herbeikommen.

जनाच्छ्रुत्वा च वृत्तान्तमश्रु मुक्त्वा क्षणं ततः । हसन्स चौरः किमपि प्राणाञ्शूलगतो जहौ ॥ ४३

janaacchrutvaa ca vrttaantamashru muktvaa kshanam tatah | hasansa caurah kimapi praanaanshuulagato jahau || 43

Als er ihre Geschichte von den Leuten hörte, weinte der Dieb kurz,

dann lachte er seltsamerweise und hauchte, gepfählt, sein Leben aus.

ततोऽवतारितं शूलात्सा तच्चौरकलेवरम् । आदाय चारुरोहात्र चितां साध्वी वणिक्सुता ॥ ४४

tato’vataaritam shuulaatsaa taccaurakalevaram | aadaaya caarurohaatra citaam saadhvii vaniksutaa || 44

Da reichte man ihr den Räuberleichnam vom Pfahl herab. Die brave Kaufmannstochter nahm ihn entgegen

und bestieg mit ihm auch gleich den Scheiterhaufen.

तत्क्षणं च श्मशानेऽत्र भैरवः कृतसंनिधिः । अदृश्यो भगवानेवं तामुवाचान्तरिक्षतः ४५

tatkshanam ca shmashaane’tra bhairavah krtasamnidhih | adrshyo bhagavaanevam taamuvaacaantarikshatah 45

Zu dieser Zeit hatte Gott Shiva seinen Sitz auf dem Leichenacker gewählt. Selbst unsichtbar sprach er sie aus dem Luftraum an:

अस्मिन्स्वयंवरपतावेवं भक्त्या तवानया । तुष्टोऽस्मि तद्वरं मत्तः प्रार्थयस्व पतिव्रते ॥ ४६

asminsvayamvarapataavevam bhaktyaa tavaanayaa | tushto’smi tadvaram mattah praarthayasva pativrate || 46

„Ich bin mit deiner Hingabe an den von dir selbst gewählten Mann beeindruckt, du Gattentreue! Bitte mich um einen Gefallen!“

तच्छ्रुत्वा वरं देवादेवं वव्रे प्रणम्य सा । नाथ पुत्रशतं भूयादपुत्रस्यापि मत्पितुः ॥ ४७

tacchrutvaa varam devaadevam vavre pranamya saa | naatha putrashatam bhuuyaadaputrasyaapi matpituh || 47

Als sie das hörte, verneigte sie sich vor dem Gott der Götter und nannte ihm ihren Wunsch:

„O Herr, möge mein sohnloser Vater Hundert Söhne haben!

येनानन्यसुतो नैष प्राणाञ्जह्यान्मया विना । इति प्रोक्तवतीमेनां साध्वीं देवोऽब्रवीत्पुनः ॥ ४८

yenaananyasuto naisha praanaanjahyaanmayaa vinaa | iti proktavatiimenaam saadhviim devo‘braviitpunah || 48

Ohne mich hätte er gar kein Kind mehr, und er würde sich das Leben nehmen!“

Auf diese Worte der mutigen Frau antwortete Gott:

पितुः पुत्रशतं तेऽस्तु वरमन्यं वृणीष्व च । त्वादृशी दृढसत्त्वा हि नैतावन्मात्रमर्हति ॥ ४९

pituh putrashatam te’stu varamanyam vrniishva ca | tvaadrshii drdhasattvaa hi naitaavanmaatramarhati || 49

„Dein Vater soll Hundert Söhne haben. Nenne noch einen anderen Wunsch.

Eine so standhafte Frau wie du hat mehr als das verdient!“

तदाकर्ण्याथ सावादीत्प्रसन्नो मयि चेत्प्रभुः । तज्जीवत्वेष भर्तो मे धार्मिकश्च सदास्त्विति ॥ ५०

tadaakarnyaatha saavaadiitprasanno mayi cetprabhuh | tajjiivatvesha bharto me dhaarmikashca sadaastviti || 50

Nachdem sie das gehört hatte, sagte sie: „Wenn der Herr mir gewogen ist, dann soll dieser mein Mann wieder leben

und von nun an immer rechtschaffen sein!“

एवमस्त्वक्षतो जीवन्नुत्तिष्ठत्वेष ते पतिः । धार्मिकश्चास्तु राजास्य वीरकेतुश्च तुष्यतु ॥ ५१

evamastvakshato jiivannuttishthatvesha te patih | dhaarmikashcaastu raajaasya viiraketushca tushyatu || 51

„Und so soll dieser dein Mann lebendig und wohlbehalten auferstehen und seinem König Viraketu eine Freude sein!“

इत्युक्तवत्यनालक्ष्यमूर्तौ शर्वे नभःस्थिते । उत्तस्थावक्षताङ्गोऽत्र चौरो जीवंस्तदैव सः ॥ ५२

ityuktavatyanaalakshyamuurtau sharve nabhahsthite | uttasthaavakshataango’tra cauro jiivamstadaiva sah || 52

So sprach Shiva in unsichtbarer Form über den Wolken schwebend. Der Räuber stand körperlich unverletzt lebendig wieder auf.

ततो विस्मितहृष्टः सन्रत्नदत्तः सुतां वणिक् । आदाय तां रत्नवतीं चौरं जामातरं च तम् ॥ ५३

tato vismitahrshtah sanratnadattah sutaam vanik | aadaaya taam ratnavatiim cauram jaamaataram ca tam || 53

Da war Kaufmann Ratnadatta verwundert und erfreut zugleich und gab seine Tochter Ratnavatii dem Räuber,

seinem Schwiegersohn.

प्रहृष्टैर्बान्धवैः साकं प्रविश्य निजमन्दिरम् । लब्धपुत्रवरश्चक्रे स्वानन्दोचितमुत्सवम् ॥ ५४

prahrshtairbaandhavaih saakam pravishya nijamandiram | labdhaputravarashcakre svaanandocitamutsavam || 54

Mit den frohlockenden Verwandten ging er sodann zu sich nach Hause. Nun, da sein Wunsch nach einem Sohn erfüllt war,

feierte er ein seiner Seligkeit angemessenes Familienfest.

ज्ञातवृत्तान्ततुष्टश्च तदैवानाय्य तं नृपः । एकवीरं वीरकेतुश्चौरं सेनापतिं व्यधात् ॥ ५५

jnaatavrttaantatushtashca tadaivaanaayya tam nrpah | ekaviiram viiraketushcauram senaapatim vyadhaat || 55

Als König Viraketu von dem Geschehen erfuhr, war er so froh, daß er den Räuber antreten ließ

 und ihn, den Helden und Einzelkämpfer, zu seinem Feldherrn ernannte.

चौर्यान्निवृत्तोऽथ स तां परिणीय वणिक्सुताम् । एकवीरः सुखं तस्थौ मार्गस्थो राजसम्मतः ॥ ५६

cauryaannivrtto’tha sa taam pariniiya vaniksutaam | ekaviirah sukham tasthau maargastho raajasammatah || 56

Von seinem Räuberleben ließ er ab und heiratete die Kaufmannstochter.

Mit der lebte unser Ausnahmeheld glücklich und beschritt, vom König hochverehrt, den rechten Weg.“

इति कथयित्वा स कथां वेतालो दत्तपूर्वशापभयम् ।

अंसस्थितस्त्रिविक्रमसेनं पप्रच्छ तं क्षितिपम् ॥ ५७

iti kathayitvaa sa kathaam vetaalo dattapuurvashaapabhayam |

amsasthitastrivikramasenam papraccha tam kshitipam || 57

So hatte der Leichengeist seine Geschichte erzählt. Immer noch auf Trivikramasenas Schulter sitzend,

drohte er ihm wieder mit dem Fluch von ehedem, und fragte den die Erde beschützenden König:

राजन्ब्रूहि सपितृकामुपस्थितां तां वणिक्सुतां दृष्ट्वा ।

चौरेण शूलपृष्ठे रुदितं हसितं च किं तेन ॥ ५८

raajanbruuhi sapitrkaamupasthitaam taam vaniksutaam drshtvaa |

caurena shuulaprshthe ruditam hasitam ca kim tena || 58

„Sag an, König, wie kommt es, daß der Dieb, auf den Spieß gesetzt, als er die Kaufmannstochter

 mit ihren Eltern näherkommen sah, zuerst geweint, und dann gelacht hat?“

अथ राजा प्रत्यवदद्रुदितं चौरेण दुःखतस्तेन ।

नास्यानृण्यमकारणबन्धोर्यातोऽस्मि वणिज इति ॥ ५९

atha raajaa pratyavadadruditam caurena duhkhatastena |

naasyaanrnyamakaaranabandhoryaato’smi vanija iti || 59

Darauf erwiderte der König: „Geweint hat der Räuber, weil ihn schmerzte:

 ‚Meine Schuld vor dem Kaufmann und seinen Verwandten konnt‘ ich nicht begleichen‘

आश्चर्यतश्च हसितं किमियं कन्या नृपान्वरान्हित्वा ।

मय्यस्मिननुरक्ता स्त्रीचित्तमहो विचित्रमिति ॥ ६०

aashcaryatashca hasitam kimiyam kanyaa nrpaanvaraanhitvaa |

mayyasminanuraktaa striicittamaho vicitramiti || 60

Und gelacht hat er, weil er sich wunderte: ‚Wieso hat das Mädchen da um sie freiende Könige ausgeschlagen

und sich in mich verliebt? Die Herzen der Frauen sind, o Weh, gar wundersam!‘“

इत्युक्तवाक्यस्य महीभृतोऽंसान्मायी स्वशक्त्यैव तदा जगाम ।

स्वं धाम वेतालवरः स राजाप्येतं पुनः पूर्ववदन्वगच्छत् ॥ ६१

ityuktavaakyasya mahiibhrto‘msaanmaayii svashaktyeva tadaa jagaama |

svam dhaama vetaalavarah sa raajaapyetam punah puurvavadanvagacchat || 61

 Nachdem der König diese Antwort gegeben hatte, kletterte der gewitzte Vetala wieder von seiner Schulter herab und begab sich mit der ihm eigenen Zauberkraft in seine Wohnung. Der König aber lief ihm wieder hinterher.

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे शशाङ्कवतीलम्बक एकविंशस्तरङ्गः ।

iti mahaakavishriisomadevabhattaviracite kathaasaritsaagare shashaankavatiilambaka ekavimshastarangah |

Das war Kapitel Einundzwanzig im Buch Shashankavati aus dem Weltmeer der Erzählungen,

die der Dichterfürst Shri Somadevabhatta für uns zusammengestellt hat.

 

 

 

 

Wie einer zuerst sein Weib, dann sein Leben verlor

 

शशाङ्कवतीलम्बकः १२ Shashaankavatii 12. Buch

विंशस्तरङ्गः vimshastarangah| Die zwanzigste Welle, Kapitel 20, alte Zählung: 87

त्रयोदशो वेतालः trayodasho vetaala Der 13. Vetala

 

अथ गत्वा पुनः प्राप्य शिंशपातस्ततो नृपः । स त्रिविक्रमसेनस्तं स्कन्धे वेतालमाददे ॥ १

atha gatvaa punah praapya shimshapaatastato nrpah | sa trivikramasenastam skandhe vetaalamaadade || 1

Wieder ging König Trivikramasena, fand den Ashokabaum, und setzte den Totengeist auf seine Schulter.

आयान्तं च स वेतालो भूयस्तं नृपमब्रवीत् । राजञ्शृणु कथामेकां संक्षिप्तां वर्णयामि ते ॥ २

aayaantam ca sa vetaalo bhuuyastam nrpamabraviit | raajanshrnu kathaamekaam samkshiptaam varnayaami te || 2

Beim Weitergehen sprach der Vetala zum König: „Hör zu, König, ich erzähl dir eine Geschichte, kurz und bündig:

अस्ति वाराणसी नाम पुरी हरनिवासभूः । देवस्वामीति तत्रासीन्मान्यो नरपतेर्द्विजः ॥ ३

asti vaaraanasii naama purii haranivaasabhuuh | devasvaamiiti tatraasiinmaanyo narapaterdvijah || 3

Da ist diese Stadt Varanasi, Shivas Wohnort. Darin lebte Devasvami, ein vom König geachteter Brahmane.

महाधनस्य तस्यैको हरिस्वामीत्यभूत्सुतः । तस्य भार्या च लावण्यवतीत्युत्तमाभवत् ॥ ४

mahaadhanasya tasyaiko harisvaamiityabhuutsutah | tasya bhaaryaa ca laavanyavatiityuttamaabhavat || 4

Der Sohn dieses reichen Priesters war ein gewisser Harisvami, und dessen Frau war die liebreizende Laavanyavati.

तिलोत्तमादिनाकस्त्रीनिर्माणे प्राप्तकौशलः । अनर्घरूपलावण्यां मन्ये यां निर्ममे विधिः ॥ ५

tilottamaadinaakastriinirmaane praaptakaushalah | anargharuupalaavanyaam manye yaam nirmame vidhih || 5

Bevor der Schöpfer ihre unschätzbare Schönheit, ihren Liebreiz erschuf, scheint er bei der Erschaffung von Tilottama und den anderen himmlischen Nymphen Erfahrungen gesammelt zu haben.

तया स कान्तया साकं हरिस्वामी कदाचन । रतिश्रान्तो ययौ निद्रां हर्म्ये चन्द्रांशुशीतले ॥ ६

tayaa sa kaantayaa saakam harisvaamii kadaacana | ratishraanto yayau nidraam harmye candraamshushiitale || 6

Einst war, von den Wonnen der Liebeslust ermattet, Harisvami mit seiner Geliebten

auf der von Mondlichtstrahlen gekühlten Dachterrasse eingeschlafen.

तत्कालं तेन मार्गेण कामचारी विहायसा । आगान्मदनवेगाख्यो विद्याधरकुमारकः ॥ ७

tatkaalam tena maargena kaamacaarii vihaaya saa | aagaanmadanavegaakhyo vidyaadharakumaarakah || 7

In dem Moment kam der Vidyaadharaprinz Madanavega auf seinem Himmelsritt vorbeigeflogen.

स तत्र लावण्यवतीं पत्युः पार्श्वे ददर्श ताम् । सुप्तां रतिक्लमस्रस्तवस्त्रव्यक्ताङ्गसौष्ठवाम् ॥ ८

sa tatra laavanyavatiim patyuh paarshve dadarsha taam | suptaam ratiklamasrastavastravyaktaangasaushthavaam || 8

Er sah Lavanyavati an der Seite ihres Mannes schlummern, von Liebeslust ermattet auch sie,

 ihr Gewand verrutscht, ihren reizvollen Leib entblößend.

तद्रूपहृतचित्तः सन्मदनान्धः स तत्क्षणम् । सुप्तामेव निपत्यैतां गृहीत्वा नभसा ययौ ॥ ९

tadruupahrtacittah sanmadanaandhah sa tatkshanam | suptaameva nipatyaitaam grhiitvaa nabhasaa yayau || 9

Augenblicklich von ihrer Schönheit tief ergriffen, flog von Liebe blind er auf sie herab,

erhaschte die noch Schlafende und machte sich durch die Luft davon.

क्षणात्प्रबुद्धोऽथ युवा हरिस्वामी स तत्पतिः । प्राणेश्वरीमपश्यंस्तामुदतिष्ठत्ससम्भ्रमः ॥ १०

kshanaatprabuddho’tha yuvaa harisvaamii sa tatpatih | praaneshvariimapashyamstaamudatishthatsasambhramah || 10

In dem Moment erwachte Harisvami, ihr jugendlicher Gatte.

Als er die Herrin seiner Lebensgeister nicht sah, stand er verwundert auf.

अहो किमेतत्क्व गता कुपिता सा नु किं मयि । छन्ना जिज्ञासितुं किं मे चित्तं परिहसत्युत ॥ ११

aho kimetatkva gataa kupitaa saa nu kim mayi | channaa jijnaasitum kim me cittam parihasatyuta || 11

„He, was soll das? Wo ist sie hin? Grollt sie mir? Will sie heimlich mein Herz ergründen, macht sich gar lustig über mich?“

इत्यनेकविकल्पौघव्याकुलस्तामितस्ततः । हर्म्यप्रासादवलभीष्वन्विष्यन्सोऽभ्रमन्निशि ॥ १२

ityanekavikalpaughavyaakulastaamitastatah | harmya praasaadavalabhiishvanvishyanso’bhramannishi || 12

So von massenhaft Zweifeln heimgesucht, sah er überall nach ihr:

Auf der Dachterrasse, im Palast, auf jedem Türmchen nach ihr suchend, irrte er durch die Nacht.

आगृहोद्यानतश्चिन्वन्यन्न प्राप कुतोऽपि ताम् । तत्स शोकाग्निसंतप्तो विललापाश्रुगद्गदम् ॥ १३

aagrhodyaanatashcinvanyanna praapa kuto’pi taam | tatsa shokaagnisamtapto vilalaapaashrugadgadam || 13

Vom Haus bis zum Garten suchte er, fand sie aber nirgendwo. Da war die Glut seines Kummers so angeheizt,

daß er unter Tränen schluchzte und stammelte:

हा चन्द्रबिम्बवदने हा ज्योत्स्नागौरि हा प्रिये । रात्र्या तुल्यगुणाद्वेषात्किं नु सोढासि नानया ॥ १४

haa candrabimbavadane haa jyotsnaagauri haa priye | raatryaa tulyagunaadveshaatkim nu sodhaasi naanayaa || 14

O Geliebte, mit deinem Mondhofantlitz, mit deinem o so klaren Mondlicht!

Hat diese Nacht dich nicht mehr ertragen aus Hass auf deine Vorzüge, die dich ihr gleich machen?

त्वया कान्त्या जितो बिभ्यादिव चन्दनशीतलैः । करैरसुखयद्यो मां सोऽयमिन्दुस्त्वया विना ॥ १५

tvayaa kaantyaa jito bibhyaadiva candanashiitalaih | karairasukhayadyo maam so’yamindustvayaa vinaa || 15

Derselbe Mond, durch deine Reize besiegt, schien aus Furcht mich mit seinen Strahlen, kühl wie Sandelholzpaste,

beglücken zu wollen. Nun aber, da ich ohne dich bin,

लब्धान्तर इवेदानीं तैरेव तुदति प्रिये । प्रज्वलद्भिरिवाङ्गारैर्विषदिग्धैरिवाशुगैः ॥ १६

labdhaantara ivedaaniim taireva tudati priye | prajvaladbhirivaangaarairvishadigdhairivaashugaih || 16

scheint er die Gelegenheit zu nutzen, indem er sie auf mich einprasseln läßt, o Liebste, wie glühende oder in Gift getauchte Pfeile.»

इत्यादि क्रन्दतस्तस्य सा हरिस्वामिनस्तदा । कृच्छ्राद्व्यतीयाय निशा न पुनर्विरहव्यथा ॥ १७

ityaadi krandatastasya saa harisvaaminastadaa | krcchraadvyatiiyaaya nishaa na punarvirahavyathaa || 17

 So und noch viel mehr klagte Harisvamin da, und so ging schleppend langsam auch die Nacht vorüber,

nicht aber sein Trennungsschmerz.

प्रातर्बिभेद विश्वस्य करैः संतमसं रविः । भेत्तुं न चक्षमे तस्य मोहान्धतमसं पुनः ॥ १८

praatarbibheda vishvasya karaih samtamasam ravih | bhettum na cakshame tasya mohaandhatamasam punah || 18

Am nächsten Morgen löste die Sonne das tiefe Dunkel der ganzen Welt auf,

 die Finsternis seiner Geistestrübung aber konnte sie nicht vertreiben.

विलब्ध इव चक्राह्वैस्तस्य तीर्णनिशैस्तदा । भेजे शतगुणीभावं करुणाक्रन्दितध्वनिः ॥ १९

vilabdha iva cakraahvaistasya tiirnanishaistadaa | bheje shataguniibhaavam karunaakranditadhvanih || 19

Der Lärm seiner bitteren Klagen wurde hundertfach verstärkt durch die Schreikraft der Rostgänse,

die ihnen verliehen wird, wenn sie die Nacht überstehen.

स्वजनैः सान्त्व्यमानोऽपि वियोगानलदीपितः । न च लेभे द्विजयुवा धृतिं तां प्रेयसीं विना ॥ २०

svajanaih saantvyamaano’pi viyogaanaladiipitah | na ca lebhe dvijayuvaa dhrtim taam preyasiim vinaa || 20

Zwar versuchten seine Verwandten ihn zu trösten, doch konnte der junge Brahmane sich nicht beherrschen,

solange er ohne seine Liebste in Trennungsschmerzflammen verbrannte.

इह स्थितमिह स्नातं कृतमत्र प्रसाधनम् । विहृतं च तयात्रेति ययौ त्वित इतो रुदन् ॥ २१

iha sthitamiha snaatam krtamatra prasaadhanam | vihrtam ca tayaatreti yayau tvita ito rudan || 21

‚Hier hat sie gestanden. Hier gebadet, da hat sie sich herausgeputzt, da war sie ungezwungen.‘ So ging er weinend von Ort zu Ort.

मृता तावन्न सा तत्किमात्मैवं हन्यते त्वया । अवश्यं तामवाप्तासि जीवञ्जातु कुतश्चन ॥ २२

mrtaa taavanna saa tatkimaatmaivam hanyate tvayaa | avashyam taamavaaptaasi jiivanjaatu kutashcana || 22

„Solange sie noch nicht tot ist – warum bringst du dich dann um? Wenn du am Leben bleibst, wirst du sie irgendwo wiederfinden!

तद्धैर्यमवलम्बस्व तां गवेषय च प्रियाम् । अप्राप्यं नाम नेहास्ति धीरस्य व्यवसायिनः ॥ २३

taddhairyamavalambasva taam gaveshaya ca priyaam | apraapyam naama nehaasti dhiirasya vyavasaayinah || 23

Verlass dich nur auf deinen Mut und geh sie suchen, deine Geliebte.

 Für einen Mann mit Unternehmungsgeist gibt es nämlich nichts, was der nicht fände!“

इति बन्धुसुहृद्वाक्यैर्बोधितः सोऽथ कृच्छ्रतः । दिनैः कैश्चिद्धरिस्वामी बबन्ध धृतिमास्थया ॥ २४

iti bandhusuhrdvaakyairbodhitah so’tha krcchratah | dinaih kaishciddharisvaamii babandha dhrtimaasthayaa || 24

Mit den Worten von Freunden und Verwandten unter Qualen aufgemuntert,

konnte Harisvamin nach ein paar Tagen wieder Mut fassen, da er immer noch hoffte.

अचिन्तयच्च सर्वस्वं कृत्वा ब्राह्मणसादहम् । भ्रमामि तावत्तीर्थानि क्षपयाम्यघसंचयम् ॥ २५

acintayacca sarvasvam krtvaa braahmanasaadaham | bhramaami taavattiirthaani kshapayaamyaghasamcayam || 25

Und so sagte er sich: ‚Ich gebe alles, was ich habe, den Brahmanen und wandere zu den heiligen Ufern.

So wasche ich all den Unrat ab, der sich angesammelt hat.

पापक्षयाद्धि तां जातु प्रियां भ्राम्यन्नवाप्नुयाम् । इत्यालोच्य यथावस्थं स्नानाद्युत्थाय सोऽकरोत् ॥ २६

paapakshayaaddhi taam jaatu priyaam bhraamyannavaapnuyaam | ityaalocya yathaavastham snaanaadyutthaaya so’karot || 26

Wenn dann die Sünden getilgt sind, find ich auf meinen Wanderungen vielleicht die Liebste wieder.‘

Nach solchen zu den Umständen passenden Überlegungen stand er auf, wusch sich und vollzog die Tagesriten.

अन्येद्युश्च विचित्रान्नपानं सत्त्रे द्विजन्मनाम् । चकारावारितं किं च ददौ धनमशेषतः ॥ २७

anyedyushca vicitraannapaanam sattre dvijanmanaam | cakaaraavaaritam kim ca dadau dhanamasheshatah || 27

Tags darauf verteilte er bei einer Opfersitzung alle Lebensmittel und Getränke unter den Brahmanen

und schenkte ihnen bedenkenlos alles, was er an Geld hatte.

ब्राह्मण्यमात्रवित्तश्च निर्गत्यैव स्वदेशतः । प्रियाप्राप्तीच्छया सोऽथ तीर्थानि भ्रमितुं ययौ ॥ २८

braahmanyamaatravittashca nirgatyaiva svadeshatah | priyaapraaptiicchayaa so’tha tiirthaani bhramitum yayau || 28

Mit seinem Brahmanenstatus als einzigem Gut verließ er also sein Land und wanderte, getrieben von dem Wunsch,

seine Geliebte zu finden, die heiligen Badeplätze entlang.

भ्राम्यतश्च जगामास्य भीमो ग्रीष्मर्तुकेसरी । प्रचण्डादित्यवदनो दीप्ततद्रश्मिकेसरः ॥ २९

bhraamyatashca jagaamaasya bhiimo griishmartukesarii | pracandaadityavadano diiptatadrashmikesarah || 29

Während er also wanderte, stürzte sich mit grausamer Hitze der Sommerlöwe auf ihn:

die glühendheiße Sonne sein Rachen, seine Mähnenhaare ihre sengenden Strahlen.

प्रियाविरहसंतप्तपान्थनिःश्वासमारुतैः । न्यस्तोष्माण इवात्युष्णा वान्ति स्म च समीरणाः ॥ ३०

priyaavirahasamtaptapaanthanihshvaasamaarutaih | nyastoshmaanaivaatyushnaa vaanti sma ca samiiranaah || 30

Der Wüstenwind schien angeheizt von den heißen Seufzern der Wanderer,

die sie, von ihren Frauen getrennt, in der Hitze ausstießen.

शुष्यद्विदीर्णपङ्काश्च हृदयैः स्फुटितैरिव । जलाशया ददृशिरे घर्मलुप्ताम्बुसम्पदः ॥ ३१

shushyadvidiirnapankaashca hrdayaih sphutitairiva | jalaashayaa dadrshire gharmaluptaambusampadah || 31

Auch die trockenen Wasserbecken schienen mit ihrer rissigen Erde wie mit gebrochenen Herzen zeigen zu wollen,

 daß ihr Wasservorrat in der Hitze verdunstet war.

चीरीचीत्कार मुखरास्तापम्लानदलाधराः । मधुश्रीविरहान्मार्गेष्वरुदन्निव पादपाः ॥ ३२

ciiriiciitkaara mukharaastaapamlaanadalaadharaah | madhushriivirahaanmaargeshvarudanniva paadapaah || 32

Sogar die Bäume am Straßenrand beklagten mit dem beredten Rascheln ihrer von Hitze welken Blätterlippen,

daß ihre Frühlingspracht dahin war.

तस्मिन्कालेऽर्कतापेन वियोगेन क्षुधा तृषा । नित्याध्वना च स क्लान्ते विरूक्षक्षामधूसरः ॥ ३३

tasminkaale’rkataapena viyogena kshudhaa trshaa | nityaadhvanaa ca sa klaante viruukshakshaamadhuusarah || 33

In dieser Jahreszeit also war Harisvamin unterwegs: leidend unter der Sonnenglut, der Trennung von seiner Geliebten,

unter Hunger und Durst, von Erschöpfung auf seinem langen Weg rauh, ausgedörrt, mit Staub bedeckt.

भोजनार्थी हरिस्वामी प्राप ग्रामं क्वचिद्भ्रमन् । पद्मनाभाभिधानस्य गृहं विप्रस्य सत्त्रिणः ॥ ३४

bhojanaarthii harisvaamii praapa graamam kvacidbhraman | padmanaabhaabhidhaanasya grham viprasya sattrinah || 34

Auf der Suche nach Nahrung umherirrend gelangte er in ein Dorf, zum Haus des Brahmanen Padmanaabha,

der gerade ein Sattra-Opfer zelebrierte.

तत्र दृष्ट्वा स भुञ्जानान्विप्रानभ्यन्तरे बहून् । द्वारशाखां समालम्ब्य तस्थौ निःशब्दनिश्चलः ॥ ३५

tatra drshtvaa sa bhunjaanaanvipraanabhyantare bahuun | dvaarashaakhaam samaalambya tasthau nihshabdanishcalah || 35

Dort sah er im Innenraum viele Brahmanen beim Essen.

Er lehnte sich an einen Türpfosten, wo er stumm und starr verharrte.

तथास्थितं तमालोक्य सत्त्रिणस्तस्य गेहिनी । पद्मनाभस्य संजातदया साध्वी व्यचिन्तयत् ॥ ३६

tathaasthitam tamaalokya sattrinastasya gehinii | padmanaabhasya samjaatadayaa saadhvii vyacintayat || 36

Wie er da stand, bemerkte ihn die Frau des Opferers Padmanaabha. Als Mitgefühl in ihr aufkam, überlegte die Brave:

अहो क्षुन्नाम गुर्व्येषा न कुर्यात्कस्य लाघवम् । यदेवमयमन्नार्थी कोऽप्यास्ते द्वार्यधोमुखः ॥ ३७

aho kshunnaama gurvyeshaa na kuryaatkasya laaghavam | yadevamayamannaarthii ko’pyaaste dvaaryadhomukhah || 37

‚O Weh! Hunger ist schwer. Wen hätte der nicht schon kleingekriegt! Selbst der hier bettelt um Essen,

wie er da mit hängendem Kopf vor der Tür steht.

दूराध्वाभ्यागतः स्नातस्तावत्क्षीणेन्द्रियः क्षुधा । तदेष चान्नदानस्य पात्रमित्यवधार्य सा ॥ ३८

duuraadhvaabhyaagatah snaatastaavatkshiinendriyah kshudhaa | tadesha caannadaanasya paatramityavadhaarya saa || 38

Einen weiten Weg ist er gekommen, dieser Haushälter, dem vor Hunger schon die Sinne schwinden.

Das ist auch so einer, der ein Essen verdient hat!‘

परमान्नभृतं साध्वी तस्मै सघृतशर्करम् । पात्रमुत्क्षिप्य पाणिभ्यामानीय प्रश्रिता ददौ ॥ ३९

paramaannabhrtam saadhvii tasmai saghrtasharkaram | paatramutkshipya paanibhyaamaaniiya prashritaa dadau || 39

Da brachte die gute, bescheidene Frau ihm eine in beiden Händen gehaltene Schale,

in die sie besten Reis mit Schmelzbutter und Zucker gefüllt hatte. Die gab sie ihm.

जगाद चैतं भुङ्क्ष्वैतद्गत्वा वापीटते क्वचित् । इदं स्थानं समुच्छिष्टं भुञ्जानैर्ब्राह्मणैर्वृतम् ॥ ४०

jagaada caitam bhunkshvaitadgatvaa vaapiitate kvacit | idam sthaanam samucchishtam bhunjaanairbraahmanairvrtam || 40

Dabei sagte sie: „Geh irgendwohin an ein Seeufer und iß das dort.

Dieser Ort, von schlingenden Brahmanen vollgegeifert, ist ungeeignet.“

तथेति सोऽन्नपात्रं तद्गृहीत्वा नातिदूरतः । गत्वा स्थापितवान्वाप्यास्तटे वटतरोरधः ॥ ४१

tatheti so’nnapaatram tadgrhiitvaa naatiduuratah | gatvaa sthaapitavaanvaapyaastate vatataroradhah || 41

„So soll es sein!“ sagte er, nahm seinen Napf und ging nicht allzu weit ans Ufer eines Sees,

wo er ihn unter einem Banyanbaum abstellte.

प्रक्षाल्य पाणिपादं च वाप्यामाचम्य चात्र सः । यावद्भक्षयितुं तुष्टः परमान्नमुपैति तत् ॥ ४२

prakshaalya paanipaadam ca vaapyaamaacamya caatra sah | yaavadbhakshayitum tushtah paramaannamupaiti tat || 42

Dann wusch er sich Hände und Füße im See, spülte sich den Mund aus und ging voll Vorfreude auf sein Reisgericht zurück.

तावद्गृहीत्वा कृष्णाहिं चञ्च्वा पादयुगेन च । श्येनः कुतश्चिदागत्य तरौ तस्मिन्नुपाविशत् ॥ ४३

taavadgrhiitvaa krshnaahim cancvaa paadayugena ca | shyenah kutashcidaagatya tarau tasminnupaavishat || 43

Inzwischen war ein Adler herbeigeflogen, der eine schwarze Kobra im Schnabel und beiden Fußkrallen hielt.

Der setzte sich auf ebendiesen Baum.

तेन तस्योह्यमानस्य सर्पस्याक्रम्य पक्षिणा । उत्क्रान्तजीवितस्यास्याद्विषलाला विनिर्ययौ ॥ ४४

tena tasyohyamaanasya sarpasyaakramya pakshinaa | utkraantajiivitasyaasyaadvishalaalaa viniryayau || 44

Aus dem Maul dieser inzwischen leblosen, von dem Vogel ergriffenen, herbeigeschafften Schlange aber troff giftiger Speichel herab.

सा तत्राधःस्थिते तस्मिन्नन्नपात्रेऽपतत्तदा । तच्चादृष्ट्वा हरिस्वामी स एत्यान्नमभुङ्क्त तत् ॥ ४५

saa tatraadhahsthite tasminnannapaatre’patattadaa | taccaadrshtvaa harisvaamii sa etyaannamabhunkta tat || 45

Und der fiel in den darunterstehenden Reisnapf. Das hatte Harisvaamin nicht gesehen und aß den Reis.

क्षुतार्तस्य तदा तस्य मृष्टान्नं तत्क्षणेन तत् । कृत्स्नं भुक्तवतस्तीव्रा प्रोदभूद्विषवेदना ॥ ४६

kshutaartasya tadaa tasya mrshtaannam tatkshanena tat | krtsnam bhuktavatastiivraa prodabhuudvishavedanaa || 46

Nachdem der Halbverhungerte den Reis samt Beimischung vertilgt hatte,

setzten sofort durch das Gift ausgelöst die Magenkrämpfe ein.

अहो विधौ विपर्यस्ते न विपर्यस्यतीह किम् । यद्विषीभूतमन्नं मे सक्षीरघृतशर्करम् ॥ ४७

aho vidhau viparyaste na viparyasyatiiha kim | yadvishiibhuutamannam me sakshiiraghrtasharkaram || 47

„Weh mir! Sobald das Schicksal sich gegen einen wendet, geht alles drunter und drüber!

Sogar Milchreis mit Schmelzbutter und Zucker ward mir zum Gift!“

इति जल्पन्विषार्तः स हरिस्वामी परिस्खलन् । गत्वा तां सत्त्रिणस्तस्य विप्रस्योवाच गेहिनीम् ॥ ४८

iti jalpanvishaartah sa harisvaamii pariskhalan | gatvaa taam sattrinastasya viprasyovaaca gehiniim || 48

Unter solchen Klagen stolperte Harisvamin, vom Gift geschüttelt, zu dem opfernden Brahmanen zurück

und sagte seiner Frau:

तद्दत्ताद्विषमन्नान्मे जातं तद्विषमन्त्रिणम् । कंचिन्ममानय क्षिप्रं ब्रह्महत्यान्यथास्ति ते ॥ ४९

taddattaadvishamannaanme jaatam tadvishamantrinam | kamcinmamaanaya kshipram brahmahatyaanyathaasti te || 49

„Das Essen, das du mir gabst, war vergiftet! Bring mich schnell zu einem Giftheiler!

Sonst hast du einen Brahmanenmord am Hals!“

इत्युक्त्वैव स तां साध्वीं किमेतदिति विह्वलाम् । हरिस्वामी परावृत्तनेत्रः प्राणैर्व्ययुज्यत । ५०

ityuktvaiva sa taam saadhviim kimetaditi vihvalaam | harisvaamii paraavrttanetrah praanairvyayujyata |

Als Harisvaamin das zu der guten Frau sagte, die nicht mehr wußte, wo ihr der Kopf stand, verdrehte er die Augen.

Die Lebensgeister hatten ihn verlassen.

ततः सा तेन निर्दोषाप्यतिथेय्यपि सत्त्रिणा । भार्या निष्कालिता गेहान्मिथ्यातिथिवधक्रुधा ॥ ५१

tatah saa tena nirdoshaapyatitheyyapi sattrinaa | bhaaryaa nishkaalitaa gehaanmithyaatithivadhakrudhaa || 51

Daraufhin warf der Opferbrahmane seine unschuldige, ja gastfreundliche Frau aus dem Haus,

weil er ihr fälschlich zürnte, als hätte sie einen Gast ermordet.

साप्युत्पन्नमृषावद्या सुशुभादपि कर्मणः । जातावमाना तपसे साध्वी तीर्थमशिश्रियत् ॥ ५२

saapyutpannamrshaavadyaa sushubhaadapi karmanah | jaataavamaanaa tapase saadhvii tiirthamashishriyat || 52

Weil sie in bester Absicht gehandelt hatte, wurde die gute Frau nun verleumdet und verachtet.

Da ging sie zu den heiligen Quellen, um Buße zu tun.

कस्य विप्रवधः सोऽस्तु सर्पश्येनान्नदेष्विति । तदाभूद्धर्मराजाग्रे वादो नासीत्तु निर्णयः ॥ ५३

kasya vipravadhah so’stu sarpashyenaannadeshviti | tadaabhuuddharmaraajaagre vaado naasiittu nirnayah || 53

„Wer war denn jetzt der Brahmanenmörder? Die Schlange, der Adler oder die beiden Reisspender?“

Als die Frage vor einen Schlichter gebracht wurde, hatte auch der keinen Spruch parat.

तत्त्रिविक्रमसेन त्वं राजन्ब्रूहि ममाधुना । कस्य सा ब्रह्महत्येति पूर्वः शापः स तेऽन्यथा ॥ ५४

tattrivikramasena tvam raajanbruuhi mamaadhunaa | kasya saa brahmahatyeti puurvah shaapah sa te’nyathaa || 54

Jetzt sag du mir, König Trivikramasena, auf wen geht der Brahmanenmord zurück! Wenn nicht, gilt der Fluch von ehedem.“

इति वेतालतः श्रुत्वा राजा शापनियन्त्रितः । स त्रिविक्रमसेनस्तं मुक्तमौनोऽब्रवीदिदम् ॥ ५५

iti vetaalatah shrutvaa raajaa shaapaniyantritah | sa trivikramasenastam muktamauno’braviididam || 55

Als König Trivikramasena, immer noch an seinen Bann gebunden, das von dem Vetala hörte,

brach er sein Schweigen und sagte ihm Folgendes:

तस्य तत्पातकं तावत्सर्पस्य यदि वास्य कः । विवशस्यापराधोऽस्ति भक्ष्यमाणस्य शत्रुणा ॥ ५६

tasya tatpaatakam taavatsarpasya yadi vaasya kah | vivashasyaaparaadho’sti bhakshyamaanasya shatrunaa || 56

„An diesem Verbrechen ist keiner schuld, schon gar nicht die hilflose Schlange,

die das Pech hatte, von ihrem Feind verschlungen zu werden.

अथ श्येनस्य तेनापि किं दुष्टं क्षुधितात्मना । अकस्मात्प्राप्तमानीय भक्ष्यं भक्षयता निजम् ॥ ५७

atha shyenasya tenaapi kim dushtam kshudhitaatmanaa | akasmaatpraaptamaaniiya bhakshyam bhakshayataa nijam || 57

Oder welche Schuld trägt der Adler? Der hatte doch selbst Hunger, als er sein Beutetier vorbeibrachte, um es zu verspeisen.

दम्पत्योरन्नदात्रोर्वा तयोरेकस्य वा कुतः । अभाव्यदोषौ धर्मैकप्रवृत्तौ तावुभौ यतः ॥ ५८

dampatyorannadaatrorvaa tayorekasya vaa kutah | abhaavyadoshau dharmaikapravrttau taavubhau yatah || 58

Oder die beiden Eheleute, die ihm das Essen gaben? Jeder von ihnen war ohne Falsch, hat nach Recht und Gesetz gelebt.

Woran sind die dann schuld?

तदहं तस्य मन्ये सा ब्रह्महत्या जडात्मनः । अविचार्यैव यो ब्रूयादेषामेकतमस्य ताम् ॥ ५९

tadaham tasya manye saa brahmahatyaa jadaatmanah | avicaaryaiva yo bruuyaadeshaamekatamasya taam || 59

Ich meine: Schuld an dem Brahmanenmord trägt, wer zu kalt und zu dumm ist, genau zu prüfen,

und behauptet, daß es einer von denen war!“

इत्युक्तवतोऽस्य नृपस्यांसाद्भूयोऽप्यगात्स वेतालः ।

निजपदमेव नृपोऽपि स पुनरपि धीरस्तमन्वगादेव ॥ ६०

ityuktavato’sya nrpasyaamsaadbhuuyo’pyagaatsa vetaalah |

nijapadameva nrpo’pi sa punarapi dhiirastamanvagaadeva || 60

Nachdem der König gesprochen hatte, glitt der Leichengeist wieder von seiner Schulter herab und ging seines Weges.

Doch der König folgte ihm unbeirrt wie zuvor.

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे शशाङ्कवतीलम्बक विंशस्तरङ्गः ।

iti mahaakavishriisomadevabhattaviracite kathaasaritsaagare shashaankavatiilambaka vimshastarangah |

Das war im Buch Shashankavati aus dem Weltmeer gespeist von Strömen der Erzählungen,

die der Dichterfürst Shri Somadeva Bhatta komponiert hat, die zwanzigste Welle.