Mahabharata Adiparvan

विरूपो यावदादर्शे नात्मनः पश्यते मुखम् ।
मन्यते तावदात्मानमन्येभ्यो रूपवत्तरम् ॥

viruupo yaavadaadarshe naatmanah pashyate mukham |
manyate taavadaatmaanamanyebhyo ruupavattaram ||

Solange ein häßlicher Mensch sein Maul nicht im Spiegel sah
meint er schöner zu sein als all die andern da.

Vivekacudamani

शरीर पोषणार्थि सन् यु आत्मानं दिदृक्षति ।
ग्राहं दारुधिया धृत्वा नदीं तुर्तुं स गच्छति ॥

shariiraposhanaarthi san yu aatmaanam didrkshati |
graaham daarudhiyaa dhrtvaa nadiim tartum sa gacchati ||

Den Leib satt und zufrieden haltend will einer sich selbst erkunden. Der schickt sich an, einen Fluß zu überqueren, indem er sich auf ein Krokodil setzt, das er für einen Baumstamm hält.

Bhagavata

लब्ध्वेह मानुषीं योनीं ज्ञानविज्ञानसंभवाम् ।
आत्मानं यो न बुद्ध्येत न क्वचिच्छममाप्नुयात् ॥

labdhveha maanushiim yoniim jnaanavijnaanasambhavaam |
aatmaanam yo na buddhyeta na kvacicchamamaapnuyaat ||

Er hat's doch schon zur menschlichen Geburt gebracht, zu erkennen und zu unterscheiden ist ihre Natur: Wer sich da nicht selbst erweckt, kann niemals Frieden finden.

Bhajagovindastotra

कामं क्रोधं मोहं लोभं त्यक्त्वात्मानं भावय कोऽहं ।
आत्मज्ञानविहीन मूढास्ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः ॥

kaamam krodham moham lobham tyaktvaatmaanam bhaavaya ko'ham |
aatmajnaanavihiina muudhaaste pacyante narakaniguudhaah ||

Laß Wollust, Wut, Selbsttäuschung, Gier und sei mit: "Wer bin ich?" du selbst.
Ganz ohne Selbsterkenntnis schmoren in die Hölle gesperrte Toren.

Abhinavagupta

आत्मानमनभिज्ञाय विवेक्तुं योऽन्यदिच्छति ।
तेन भौतेन किं वाच्यं प्रश्नेऽस्मिन् को भवानिति ॥

aatmaanamanabhijnaaya vivektum yo'nyadicchati |
tena bhautena kim vaacyam prashne'smin ko bhavaaniti ||

Ohne jede Selbsterkenntnis will einer alles andere untersuchen.
Was kann so ein Verrückter schon sagen, wenn man ihn fragt: "Wer sind Sie?"

Mahabharata Sabhaparvan

यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥

yasya naasti svayam prajnaa kevalam tu bahushrutah |
na sa jaanaati shaastraartham darvii suuparasaaniva ||

Holzlöffel schmecken die Suppe ebenso wenig wie einer den Sinn der Texte versteht,
der nur vieles gehört, sich selbst aber noch nicht erkannt hat.

Hitopadesha Vigraha

यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा शास्त्रं तस्य करोति किं ।
लोचनाभ्यां विहीनस्य दर्पणः किं करिष्यति ॥

yasya naasti svayam prajnaa shaastram tasya karoti kim |
locanaabhyaam vihiinasya darpanah kim karishyati ||

Was vermag die Theorie bei einem, der sich selbst nicht kennt?
Was nützt einem auf beiden Augen Erblindeten der schönste Spiegel?