Bhartrhari Arthapaddhati

रे रे चातक सावधानमनसा मित्र क्षणं श्रूयता-
मम्भोदा बहवो हि सन्ति गगने सर्वेऽपि नैतादृशाः ।
केचिद्वृष्टिभिरार्द्रयन्ति वसुधां गर्जन्ति केचिद्वृथा
यं यं पश्यसि तस्य तस्य पुरतो मा ब्रूहि दीनं वचः ॥

re re caataka saavadhaanamanasaa mitra kshanam shruuyataa
mambhodaa bahavo hi santi gagane sarve'pi naitaadrshaah |
kecidvrshtibhiraardrayanti vasudhaam garjanti kecidvrthaa
yam yam pashyasi tasya tasya purato maa bruuhi diinam vacah ||

Heda Cataka, hör einen Moment lang aufmerksam zu, mein Freund!
Es sind zwar viele Wolken am Himmel, aber sie sind nicht alle gleich.
Die einen spenden ihr Naß der Erde, die andern spucken nur große Töne.
Drum sollst du nicht vor jeder, die du siehst, dein klagend Lied erheben!

Bhartrhari Arthapaddhati

यद्धात्रा निजभालपट्टलिखितं स्तोकं महद्वा धनं
तत्प्राप्नोति मरुस्थलेऽपि नितरां मेरौ ततो नाधिकम् ।
तद्वीरो भव वित्तवत्सु कृपणां वृत्तिं वृथा मा कृथाः
कूपे पश्य पयोनिधावपि घटो गृह्णाति तुल्यं जलम् ॥

yaddhaatraa nijabhaalapattalikhitam stokam mahadvaa dhanam
tatpraapnoti marusthale'pi nitaraam merau tato naadhikam |
tadviiro bhava vittavatsu krpanaam vrttim vrthaa maa krthaah
kuupe pashya payonidhaavapi ghato grhnaati tulyam jalam ||

Das vom Schöpfer auf eines jeden Stirntafel geritzte wenige oder viele Geld
erwirbt einer ob in der Wüstenei oder hoch oben auf dem Meruberge, mehr nicht.
Drum sei ein Mann und friste deine karge Existenz nicht bei den Reichen!
Sieh doch, im Brunnenloch oder im Meer faßt ein Topf immer gleich viel Wasser.

Bhartrhari Arthapaddhati

आज्ञा कीर्तिः पालनं ब्रह्मणानां दानं भोगो मित्रसंरक्षणं च ।
येषामेते षड्गुणा न प्रवृत्ताः कोऽर्थस्तेषां पार्थिवोपाश्रयेण ॥

aajnaa kiirtih paalanam brahmanaanaam daanam bhogo mitrasamrakshanam ca |
yeshaamete shadgunaa na pravrttaah ko'rthasteshaam paarthivopaashrayena ||

Authorität, Ruhm, Brahmanen behüten, Schenken, Genießen, Freunde beschützen:
Warum sich zu Herrschern flüchten, die diese sechs Eigenschaften nicht mitbringen?

Bhartrhari Arthapaddhati

सत्यानृता च परुषा प्रियवादिनी च
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
नित्यव्यया प्रचुरनित्यधनागमा च
वराङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥

satyaanrtaa ca parushaa priyavaadinii ca
himsraa dayaalurapi caarthaparaa vadaanyaa |
nityavyayaa pracuranityadhanaagamaa ca
varaanganeva nrpaniitiranekaruupaa ||

In Wahrheit lügend, so schroff, so schmeichelnd,
rachsüchtig ist sie, dann wieder mitfühlend, mal geldgierig, mal generös
mit Geld um sich werfend, oder gierig danach,
ist wie ein schönes Weib so voller Überraschungen des Königs Politik.

Bhartrhari Arthapaddhati

राजन् दधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेनां
तेनाद्य वत्समिव लोकममुं पुषाण ।
तस्मिंश्च सम्यगनिशं परिपोष्यमाणो
नानाफलं फलति कल्पलतेव भूमिः ॥

raajan dadhukshasi yadi kshitidhenumenaam
tenaadya vatsamiva lokamamum pushaana |
tasminshca samyaganisham pariposhyamaano
naanaaphalam phalati kalpalataiva bhuumih ||

Wenn du die Weltenkuh hier melken willst, o König,
dann ernähre auch das Volk als wären's deine Kälber.
Was unentwegt und richtig du in es hineinsteckst,
wird das Land als Frucht dir tragen wie die Liane, die jeden Wunsch erfüllt.

Bhartrhari Arthapaddhati

परिक्षीणः कश्चित्स्पृहयति यवानां प्रसृतये
स पश्चात्सम्पूर्णः कलयति धरणीं तृणसमानम् ।
अतश्चानैकान्त्याद्गुरुलघुतयार्थेषु धनिना
मवस्था वस्तूनि प्रथयति च सङ्कोचयति च ॥

parikshiinah kashcitsprhayati yavaanaam prasrtaye
sa pashcaatsampuurnah kalayati dharaniim trnasamaanam |
atashcaanaikaantyaadgurulaghutayaartheshu dhaninaa
mavasthaa vastuuni prathayati ca sankocayati ca ||

Ein Hungernder verlangt eine Handvoll Gerste.
Sobald er satt ist, schätzt er die Welt gering.
Erst wer Güter mit großem und geringem Wert, da alle so verschieden sind, erwirbt,
wird auch ihren Nutzen, hoch oder gering, erkennen.

Bhartrhari Arthapaddhati

मणिः शाणोल्लीढः समरविजयी हेतिनिहतो
मदक्षीणो नागः शरदि सरिदाश्यानपुलिना ।
कलाशेषश्चंद्रः सुरतमृदिता बालवनिता
तनिम्ना शोभन्ते गलितविभवाश्चार्थिषु जनाः ॥

manih shaanolliidhah samaravijayii hetinihato
madakshiino naagah sharadi saridaashyaanapulinaa |
kalaasheshashcandrah suratamrditaa baalavanitaa
tanimnaa shobhante galitavibhavaashcaarthishu juanaah ||

Ein am Stein geschliffenes Juwel, ein im Kampf siegreicher, vom Schuß Getroffener,
ein brunftgeschwächter Elefant, ein im Herbst versiegender, zwischen Sandbänken Fließender,
des zunehmenden Mondes Sichel, die beim Liebesspiel feste gedrückte Buhlin
sind ihrer Schlankheit wegen schön anzusehen, Leute auch, die ihre Energie für Geld hingaben.