Samayocita

अश्वमेधसहस्राणि सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेवातिरिच्यते ॥

ashvamedhasahasraani satyam ca tulayaa dhrtam |
ashvamedhasahasraaddhi satyamevaatiricyate || 79 ||

Legte gegen tausend Pferdeopfer man die Wahrheit auf die Waage,
so wöge die Wahrheit schwerer als tausend Pferdeopfer.

Samayocita

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ।
स तस्मै दुष्करं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति ॥

atithiryasya bhagnaasho grhaatpratinivartate |
sa tasmai dushkaram dattvaa punyamaadaaya gacchati || 29 ||

Wenn sein Gast sich enttäuscht vom Haus abwendet,
so hat er ihm eine Prüfung auferlegt und geht den Segen mit sich nehmend weiter.

Samayocita

अरावप्युचितं कार्यमातिथ्यं गृहमागते ।
छेत्तुः पार्श्वगतां छायां नोपसंहरते द्रुमः ॥

araavapyucitam kaaryamaatithyam grhamaagate |
chettuh paarshvagataam chaayaam nopasamharate drumah || 28 ||

Selbst wenn der Feind vors Haus tritt gewähre man ihm angenehme Gastfreundschaft.
Vor dem Holzfäller rollt der Baum den Schatten an seiner Seite nicht ein.

Samayocita

अज्ञातकुलशीलस्य वासो देयो न कस्यचित् ।
मार्जारस्य हि दोषेण हतो गृध्रो जरद्गवः ॥

ajnaatakulashiilasya vaaso deyo na kasyacit |
maarjaarasya hi doshena hato grdhro jaradgavah || 27 ||

Wer seine Stammeswürde nicht kennt, den soll man nicht bei sich aufnehmen.
So ward durch eines Kätzchens Fehler ein gieriger alter Bulle getötet.

Bhartrhari Arthapaddhati

आज्ञा कीर्तिः पालनं ब्रह्मणानां दानं भोगो मित्रसंरक्षणं च ।
येषामेते षड्गुणा न प्रवृत्ताः कोऽर्थस्तेषां पार्थिवोपाश्रयेण ॥

aajnaa kiirtih paalanam brahmanaanaam daanam bhogo mitrasamrakshanam ca |
yeshaamete shadgunaa na pravrttaah ko'rthasteshaam paarthivopaashrayena ||

Authorität, Ruhm, Brahmanen behüten, Schenken, Genießen, Freunde beschützen:
Warum sich zu Herrschern flüchten, die diese sechs Eigenschaften nicht mitbringen?

Bhartrhari Murkhapaddhati

लभेत सिकतासु तैलमपि यत्नतः पीडयत्
पिबेच्च मृगतृष्णिकासु सलिलं पिपासार्दितः ।
कदाचिदपि पर्यटञ्छशविषाणमासादयेत्
न तु प्रतिनिविष्टमूर्खजनचित्तमाराधयेत् ॥

labheta sikataasu tailamapi yatnatah piidayat
pibecca mrgatrshnikaasu salilam pipaasaarditah |
kadaacidapi paryatanchashavishaanamaasaadayet
na tu pratinivishtamuurkhajanacittamaaraadhayet ||

Wer fest genug drückt, holt sich Öl aus dem Sand.
Wer nach Wasser schmachtet, trinkt noch aus Luftspiegelungen.
Wer lange genug wandert, findet irgendwann das Hasenhorn.
Nur einen in Vorurteilen Erstarrten brächte keiner mehr zur Vernunft.

Suktimukatavali

परदेशगो ह्यनेकान्दृष्ट्वा मार्गान् भ्रमाकुलो भवति
स्वस्थानं प्रतिगन्तुं तज्ज्ञं पृष्ट्वैव निर्भ्रमो भवति ।
एवं मार्गान्विविधान् भ्रमावहान्संसरन् मनुष्योऽपि
लब्ध्वा गुरुं हि तज्ज्ञं लब्धा पश्चात्स्वधामसुखरूपम् ॥

paradeshago hyanekaandrshtvaa margaan bhramaakulo bhavati
svasthaanam pratigantum tajjnam prshtvaiva nirbhramo bhavati |
evam maargaanvividhaan bhramaavahaan samsaran manushyo'pi
labdhvaa gurum hi tajjnam labdhaa pashcaat svadhaamasukharuupam ||

Wer in ein fremdes Land geht und die vielen Straßen sieht, kann sich leicht verirren.
An seinen Zielort gelangt er nicht mehr irrend nur, wenn er einen Ortskundigen fragt.
So stolpert auch der Mensch auf seiner Lebensbahn durch all die Straßen.
Erst wer einen kundigen Lehrer fand, wird schön im Glück auf seinem Platz im Leben.

Ratnabandhagara

सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यत्र निर्वृत्तिः ।
तन्मित्रं यत्र विश्वासः सदेशो यत्र जीव्यते ॥

saa bharyaa yaa priyam bruute sa putro yatra nirvrttih |
tanmitram yatra vishvaasah sa desho yatra jiivyate ||

Das rechte Weib spricht Liebes dir, der rechte Sohn vollendet sich.
Auf echte Freunde ist Verlaß und Heimat ist, wo sich's leben läßt.

Mahabharata Vanaparvan

द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हिचित् ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्र स्यात् प्रतिश्रयः ॥

drogdhavyam na ca mitreshu na vishvasteshu karhicit |
yeshaam caannani bhunjiita yatra syaat pratishrayah ||

Nie soll man das Vertrauen von Freunden mißbrauchen,
deren Brot man noch essen wird, sollte man einst zu ihnen fliehen.

Pancatantra

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते ।
त्यक्त्वा जनयितारं स्वं निःस्वं गच्छति दूरतः ॥

arthaarthii jiivaloko'yam shmashaanamapi sevate |
tyaktvaa janayitaaram svam nihsvam gacchati duuratah ||

Für den Gelderwerb dient man in der Welt der Lebenden sogar noch am Scheiterhaufen.
Seinen eigenen Erzeuger verlassend geht einer, bis er nichts Eigenes mehr hat, immer weiter weg.

Vishvagunadarsha

विदैवज्ञं ग्रामं विबुधविधुरां भूपतिसभां
मुखं श्रुत्या जीनं मनुजपतिशून्यंश्च विषयम् ।
अनाचारान् दारानपहरिकथं काव्यमपि च
प्रवक्तृत्वापेतं गुरुमपि सुबुद्धिः परिहरेत् ॥

vidaivajnam graamam vibudhavidhuraam bhuupatisabhaam
mukham shrutyaa jiinam manujapatishuunyamshca vishayam |
anaacaaraan daaraanapaharikatham kaavyamapi ca
pravaktrtvaapetam gurumapi subuddhih pariharet ||

Dörfer, die nichts Göttliches kennen, Fürstenhöfe, ihrer klugen Berater beraubt,
von Bildung unbeleckte Mäuler, ein Land ohne einen König, der die Menschen schützt,
Weiber ohne jeden Anstand, Dichtung, die nichts über Gott sagt,
und einen Lehrer, der nichts erklären kann, fliehe, wer noch bei Verstand ist.

Hitopadesha Mitralabha

यस्मिन्देशे न संमानो न मित्राणि न बान्धवाः ।
न च विद्यागमः कश्चित्तं देशं परिवर्जयेत् ॥

yasmindeshe na sammaano na mitraani na baandhavaah |
na ca vidyaagamah kashcittam desham parivarjayet ||

Ein Land, in dem es keine Anerkennung, keine Freunde, keine Verwandten,
keinen Zugang zur Bildung mehr gibt, ein solches Land muß man verlassen.

Pancatantra Mitrabheda

यस्यास्ति सर्वत्र गतिः स कस्मात्
स्वदेशरागेण हि याति नाशम् ।
तातस्य कूपोऽयमिति ब्रुवाणाः
क्षारं जलं कापुरुषाः पिबन्ति ॥

yasyaasti sarvatra gatih sa kasmaat
svadesharaagena hi yaati naasham |
taatasya kuupo'yamiti bruvaanaah
kshaaram jalam kaapurushaah pibanti ||

Er kann überall hingehen,
warum sollte er dann sich aus Heimatliebe ins Verderben stürzen?
"Der Brunnen hier ist noch vom Väterchen" sagen erbärmliche Wichte
und saufen ihr bitteres Wasser.

Bhagavata

यदि न स्याद् गृहे माता पत्नी वा पतिदेवता ।
व्यङ्गे रथ इव प्राज्ञः को नामासीत दीनवत् ॥

yadi na syaad grhe maataa patnii vaa patidevataa |
vyange ratha iva praajnah ko naamaasiita diinavat ||

Sollte keine Mutter oder keine ihren Mann vergötternde Gattin mehr im Haus sein, so
hat der Wagen keine Räder mehr, und welcher vernünftige Mensch bliebe darauf traurig hocken?

Bhagavata

प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्त्वविचक्षणाः ।
समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥

praayena manujaa loke lokatattvamvicakshanaah |
samuddharanti hyaatmaanamaatmaanaivaashubhaashayyat ||

Wenn Menschen in der Welt verstehen, daß die Welt so ist,
ziehen sie sich meistens selbst von ihrem Unheilsort zurück.

Pancatantra Mitrasamprapti

नाभ्युत्थानक्रिया यत्र नालापा मधुराक्षराः ।
गुणदोषकथा नैव तत्र हर्म्ये न गम्यते ॥

naabhyutthaanakriyaa yatra naalaapaa madhuraaksharaah |
gunadoshakathaa naiva tatra harmye na gamyate ||

Man gehe in kein Haus hinein, wo sich niemand von seinem Platz erhebt, wo keine lieben Worte geplappert und kein harmloser Schwatz gehalten wird.

Hitopadesha Mitralabha

धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम् ॥

dhanikah shrotriyo raajaa nadii vaidyastu pancamah |
panca yatra na vidyante na kuryaattatra samsthitam ||

Ein Reicher, ein Gelehrter, ein König, ein Fluß und ein Arzt sind die Fünf.
Wo es diese Fünf nicht gibt, soll man sich nicht niederlassen.

Hitopadesha Mitralabha

धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम् ॥

dhanikah shrotriyo raajaa nadii vaidyastu pancamah |
panca yatra na vidyante na kuryaattatra samsthitam ||

Ein Reicher, ein Gelehrter, ein König, ein Fluß und ein Arzt sind die Fünf.
Wo es diese Fünf nicht gibt, ist ein Verweilen nicht möglich.

Ramayana Yuddha

देशे देशे कलत्राणि देशे देशे च बान्धवाः ।
तं तु देशं न पश्यामि यत्र भ्राता सहोदरः ॥

deshe deshe kalatraani deshe deshe ca baandhavaah |
tam tu desham na pashyaami yatra bhraataa sahodarah ||

Da sind Länder, wo man Eheweiber, Länder, wo man Freunde findet.
Doch sehe ich kein Land, aus dem ein Bruder aus demselben Schoß geboren, zu mir käme.

Ramayana

देशे देशे कलत्राणि देशे देशे च बांधवाः ।
तं तु देशं न पश्यामि यत्र भ्राता सहोदरः ॥

deshe deshe kalatraani deshe deshe ca baandhavaah |
tam tu desham na pashyaami yatra bhraataa sahodarah ||

Da sind Länder, wo man Eheweiber, Länder, wo man Freunde findet.
Doch sehe ich kein Land, aus dem ein Bruder aus demselben Schoß geboren, zu mir käme.