Yashastilaka: Tat und Erkenntnis

हतं ज्ञानं क्रियाशून्यं हता चाज्ञानिनः क्रिया  ।

धावन्नप्यन्धको नष्टः पश्यन्नपि च पङ्गुकः    ॥

hatam jnaanam kriyaashuunyam hataa caajnaaninah kriyaa  |

dhaavannapyandhako nashtah pashyannapi ca pangukah    ||

Vernunft ohne Konsequenz bringt nichts. Konsequenz ohne Vernunft bringt auch nichts.

Ein Blinder rennt und ist verloren, ein Lahmer sieht und ist es auch.

Samayocita: Vernunft gegen Qualen

पराभवं परिच्छेत्तुं योग्यायोग्यं च वेत्ति यः  ।

अस्तीह यस्य विज्ञानं कृच्छ्रेणापि न सीदति  ॥ ९ ॥

paraabhavam paricchettum yogyaayogyam ca vetti yah  |

astiiha yasya vijnaanam krcchrenaapi na siidati  || 9 ||

Wer die letzte Zerstörung definierend weiß, was brauchbar und was unbrauchbar ist, wessen Vernunft hier ist, der wird sich nie mehr unter Qualen winden.

-->

Canakya, Samayocita: Gier ermüdet

न निर्मिता केन न दृष्टपूर्वा न श्रूयते हेममयी कुरङ्गी  ।तथापि तृष्णा रघुनन्दनस्य विनाशकाले विपरीतबुद्धिः  ॥ ३७ ॥

nirmitaa kena na drshtapuurvaa na shruuyate hemamayii kurangii |

tathaapi trshnaa raghunandanasya vinaashakaale vipariitabuddhih  || 37 ||

Ungeschaffen, von keinem zuvor gesehen oder gehört worden war die goldene Gazelle, als zu ihrem Todeszeitpunkt die Gier des Raghulieblings Wachheit in ihr Gegenteil verkehrt.

-->

Bhartrhari Murkhapaddhati

शिरः शार्वं स्वर्गात्पशुपतिशिरस्तः क्षितिधरं
महीध्रादुत्तुङ्गादवनिमवनेश्चापि जलधिम् ।
अधोऽधो गङ्गेयं पदमुपगता स्तोकमथवा
विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः ॥

shirah shaarvam svargaatpashupatishirastah kshitidharam
mahiidhraaduttungaadavanimavaneshcaapi jaladhim |
adho'dho gangeyam padamupagataa stokamathavaa
vivekabhrashtaanaam bhavati vinipaatah shatamukhah ||

Vom Himmel herab auf Shivas, des Herrn der Herden Haupt, von da gegen den Weltenberg,
von den lichten Höhen des Gebirges über geneigte Ebenen ins Meer sich ergießend
geht tiefer und tiefer die Flußgöttin Ganga diesen Schritt zum Tropfen zurück.
Hundertgesichtig ist der Absturz derer, die den Verstand verloren.

Suktimuktavali

आर्द्रेन्धनमप्यनले शुष्कं पूर्वं ततो ज्वलति
एवं सज्जनसविधे पूर्वं लोभार्द्रता विशुष्य ततः ।
विषयाभिग्रस्तानां अन्तस्था कामरोषसहिता या
ज्वलति च विवेकवह्नौ साऽपि ज्वलति प्रकृष्टसुखमन्ते ॥

aardrendhanamapyanale shushkam puurvam tato jvalati
evam sajjanasavidhe puurvam lobhaardrataa vishushya tatah |
vishayaabhigrastaanaam antasthaa kaamaroshasahitaa yaa
jvalati ca vivekavahnau saa'pi jvalati prakrshtasukhamante ||

Nasses Brennholz im Wind getrocknet brennt dann schon.
So wird auch die Giernässe nahe an guten Menschen erst einmal getrocknet.
Was da an Liebesleidenschaft in denen haust, die noch an ihren Lastern hängen,
brennt im Feuer der Vernunft und lodert auf, bis nach der Plackerei das Glück bleibt zum Schluß.

Suktimuktavali

स्याच्चेदीशदिदृक्षा नाम्नि श्रद्धां दृढां सदा कुरुत ।
सत्यासत्य विवेकं नित्यं चानेन तत्त्वविज्ञानम् ॥

syaaccediishadidrkshaa naamni shraddhaam drdhaam sadaa kuruta |
satyaasatya vivekam nityam caanena tattvavijnaanam ||

Wer Gott sehen will, setze nur immer festes Vertrauen auf seinen Namen.
Wahres von Unwahrem trennt die Vernunft, und durch sie erkennen sie, was wirklich ist.

Pancatantra

शुभं वा यदि वा पापं यन्नृणां हृदि संस्थितं ।
सुगूढमपि तन्ज्ञेयं स्वप्नवाक्यात्तथा मदात् ॥

shubham vaa yadi vaa paapam yannrnaam hrdi samsthitam |
suguudhamapi tanjneyam svapnavaakyaattathaa madaat ||

Ob Gutes oder Böses in der Menschen Herz verschlossen und
noch so gut versteckt: Erkennbar wird's im Schlafgemurmel oder in der Aufregung.

Samayocita

धर्माख्याने श्मशाने च रोगिणां या मतिर्भवेत् ।
सा सर्वदैव तिष्ठेच्छेत् को न मुच्येत बन्धनात् ॥

dharmaakhyaane shmashaane ca roginaam yaa matir bhavet |
saa sarvadaiva tishtheccet ko na mucyeta bandhanaat ||

Nach Gleichnissen, auf dem Leichenacker, auch bei Kranken kommt man zur Vernunft. Die müßte nur für immer bleiben! Könnte dann nicht jeder von seinen Fesseln sich befrein?

Vakyapadiya

हस्तस्पर्शादिवान्धेन विषमे पथि दावता ।
अनुमानप्रधानेन विनिपातो न दुर्लभः ॥

hastasparshaadivaandhena vishame pathi daavataa |
anumaanapradhaanena vinipaato na durlabhah ||

Wie bei einem mit Händen sich vortastenden Blinden, der einen unebenen Pfad herabrennt,
läßt auch bei einem, der sich auf Annahmen verläßt, der Sturz nicht lang auf sich warten.

Vivekacudamani

चित्तस्य शुद्धये कर्म न तु वस्तूपलब्धये ।
वस्तुसिद्धिविचारेण न किंचित्कर्मकोटिभिः ॥

cittasya shuddhaye karma na tu vastuupalabdhaye |
vastusiddhivicaarena na kimcit karmakotibhih ||

Die Arbeit besteht nicht in der Aneignung von Dingen, sondern in der geistigen Läuterung.
Durch Überlegen werden die Dinge vollendet, nicht durch Millionen von Taten.

Kiratarjuniya

स्थित्यतिक्रान्तभीरूणि स्वच्छान्याकुलितान्यपि ।
तोयानि तोयराशीनां मनांसि च मनस्विनाम् ॥

sthityatikraantabhiiruuni svacchaanyaakulitaanyapi |
toyaani toyaraashiinaam manaansi ca manasvinaam ||

Vor dem Übertreten fester Grenzen erschreckend, selbst erregt noch kristallklar
ist, was die Geistreichen denken, wie das Wasser der Meere.

Bharatamanjari Udyoga

विवेकालङ्कृतं चेतो रूपं गुणविवर्धितम् ।
सुहृद्बन्धुवृत्ता लक्ष्मीर्लक्षणं पुण्यकर्मणाम् ॥

vivekaalangkrtam ceto ruupam gunavivardhitam |
suhrdbandhuvrttaa lakshmiirlakshanam punyakarmanaam ||

Vernunftdekoriert ihr Empfinden, die Schönheit talentgenährt,
die Göttin der Fülle weisen sie hin auf Freunde und Verwandte und tragen der Wohltäter Kennmal.

Garudapurana

देहदण्डनमात्रेण का मुक्तिरविवेकिनां ।
वल्मीकताडनादेव मृतः कुत्र महोरगः ॥

dehadandanamaatrena kaa muktiravivekinaam |
valmiikataadanaadeva mrtah kutra mahoragah ||

Was für eine Erlösung ist das denn, wenn Ahnungslose sich systematisch selbst foltern?
Erledigt man etwa die dicke Schlange, indem man auf den Ameisenhaufen einprügelt?

Abhinavapathavali

किं भूषणं रुचिरमत्र यशो न रत्नं
किं कार्यमार्यचरितं सुकृतं न दोषः ।
किं चक्षुरप्रतिहतं धिषणा न नेत्रं
किं तापहारि मधुरं वचनं न पाथः ॥

kim bhuushanam ruciramatra yasho na ratnam
kim kaaryamaaryacaritam sukrtam na doshah |
kim cakshurapratihatam dhishanaa na netram
kim taapahaari madhuram vacanam na paathah ||

Kein Juwel macht uns so schön wie der Ruhm.
Keine Untat ist so perfekt wie der Weg der Edlen, den wir gehen müssen.
Kein Auge verschafft so viel tiefere Einsicht wie der Verstand.
Kein Wasser löscht den Fieberbrand so wie ein liebes Wort.

Subhashitani

शैवा वयं न खलु तत्र विचारणीयम्
पञ्चाक्षरीजपपरा नितरां तथापि ।
चेतो मदीयमतसीकुसुमावभासं
स्मेराननं स्मरति गोपवधूकिशोरम् ॥

shaivaa vayam na khalu tatra vicaaraniiyam
pancaakshariijapaparaa nitaraam tathaapi |
ceto madiiyamatasiikusumaavabhaasam
smeraananam smarati gopavadhuukishoram ||

Shivaiten sind wir, daran gibt es nichts zu deuteln.
Die fünf Silben des Namo Shivaya zu murmeln ist immer noch das Größte.
Derweil denkt die Vernunft sich das berückend schöne, freundlich lächelnde Blumengesicht
des Jungen einer Kuhhirtenfrau.

Prabodhasudhakara

शुध्यति हि नान्तरात्मा कृष्णपदाम्भोजभक्तिमृते ।
वसनमिव क्षारोदैः भक्त्या प्रक्षाल्यते चेतः ॥

shudhyati hi naantaraatmaa krshnapadaambhojabhaktimrte |
vasanamiva kshaarodaih bhaktyaa prakshaalyate cetah ||

Wes Andacht an Krishnas Lotosblumenfüße abstirbt, des Gewissen wird nicht wieder rein.
Wie Kleider in Kalilauge, wird Vernunft in Hingabe gespült.

Garudapurana

गर्भे व्याधौ श्मशाने च पुराणे या मतिर्भवेत् ।
सा यदि स्थिरतां याति को न मुच्येत बन्धनात् ॥

garbhe vyaadhau shmashaane ca puraane yaa matirbhavet |
saa yadi sthirataam yaati ko na mucyate bandhanaat ||

Bewußtsein, das im Mutterleib, bei Krankheit, bei der Leichenverbrennung oder mit den alten Schriften entstehen kann, müßte sich nur noch verfestigen. Wer würde sich dann nicht aus seinen Banden lösen?

Yashastilaka

हतं ज्ञानं क्रियाशून्यं हता चाज्ञानिनः क्रिया ।
धावन्नप्यन्धको नष्टः पश्यन्नपि च पङ्गुकः ॥

hatam jnaanam kriyaashuunyam hataa caajnaaninah kriyaa |
dhaavannapyandhako nashtah pashyannapi ca pangukah ||

Unangewendet ist Verstand, unverstanden die Tat vergebens.
Ein Blinder läuft und ist doch verloren, so auch sehenden Auges der Lahme.

Vivekacudamani

शब्दजालं महारण्यं चित्तभ्रमणकारणम् ।
अतः प्रयत्नाज्ज्ञातव्यं तत्त्वज्ञात्तत्त्वमात्मनः ॥

shabdajaalam mahaaranyam cittabhramanakaaranam |
atah prayatnaajjnaatavyam tattvajnaattattvamaatmanah ||

Das Netz der Worte ist der Gedankenverirrung bewirkende Urwald.
Also bemüht euch, das Wesen der Dinge selbst von einem Sachkundigen zu erfahren.

Ratnabandhagara

विवेकः सह संयत्या विनयो विद्यया सह ।
प्रभुत्वं प्रश्रयोपेतं चिह्नमेतन्महात्मनाम् ॥

vivekah saha samyatyaa vinayo vidyayaa saha |
prabhutvam prashrayopetam cihnametanmahaatmanaam ||

Großen Persönlichkeiten sieht man an, daß ihre Vernunft mit Zurückhaltung,
ihre Selbstzucht mit Weisheit und ihre Macht mit Demut gepaart ist.